Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες ιρανικό πετρέλαιο μπορεί να διανεμηθεί ακόμη και στις ΗΠΑ, αντιφατικές δηλώσεις για τους πυρηνικούς επιθεωρητές.
Το Ιράν διέψευσε τον ισχυρισμό του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς ότι θα επιτρέψει την επιστροφή των πυρηνικών επιθεωρητών στη χώρα, μετά τον πρώτο γύρο συνομιλιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για την επίτευξη μιας τελικής συμφωνίας που θα τερματίσει τον πόλεμο.
Μετά τις διαπραγματεύσεις στην Ελβετία, ο Βανς δήλωσε ότι οι συζητήσεις με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ – IAEA) θα μπορούσαν να ξεκινήσουν «ακόμα και σήμερα». Ωστόσο, το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε στα κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι η Τεχεράνη δεν έχει αναλάβει «καμία νέα δέσμευση» σχετικά με τις πυρηνικές επιθεωρήσεις.
Η εξέλιξη αυτή σημειώθηκε καθώς οι ΗΠΑ προχώρησαν σε προσωρινή άρση των κυρώσεων, επιτρέποντας στο Ιράν να πουλάει πετρέλαιο σε αμερικανικά δολάρια για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες.
Σε κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε τη Δευτέρα, οι μεσολαβητές (το Κατάρ και το Πακιστάν) ανέφεραν ότι μετά τον πρώτο γύρο συνομιλιών στο ελβετικό θέρετρο Μπούργκενστοκ, οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν σε έναν «οδικό χάρτη για την επίτευξη τελικής συμφωνίας εντός 60 ημερών». Ο Βανς περιέγραψε τις συνομιλίες ως μια «πολύ καλή βάση», ενώ δήλωσε ότι οι ομάδες συζήτησαν για το εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και για τη «διαδικασία αποκλιμάκωσης με σκοπό την περιφερειακή κατάπαυση του πυρός».
«Πράσινο» φως στις παραδόσεις ιρανικού πετρελαίου
Η 60ήμερη άρση των κυρώσεων που εκδόθηκε από το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών τη Δευτέρα, αποδομεί τους κεντρικούς πυλώνες του μακροχρόνιου εμπάργκο της Ουάσιγκτον, το οποίο ιστορικά στραγγάλιζε την οικονομία της Τεχεράνης.
Η έκτακτη άδεια εγκρίνει την παραγωγή, πώληση και παράδοση ιρανικού αργού πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων έως τις 21 Αυγούστου. Υπό αυτό το καθεστώς ελάφρυνσης των κυρώσεων, το ιρανικό πετρέλαιο μπορεί ακόμη και να εισαχθεί απευθείας στις ΗΠΑ.
Η απόφαση αυτή ξεκλειδώνει τραπεζικές συναλλαγές, ασφάλειες και μεταφορές, καταργώντας τα περίπλοκα δίκτυα που χρησιμοποιούσε προηγουμένως το Ιράν για να πουλάει αργό πετρέλαιο.
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι σε αντάλλαγμα για την 60ήμερη άρση, η Τεχεράνη δεσμεύτηκε να κρατήσει ανοιχτά τα ζωτικής σημασίας Στενά του Ορμούζ και να επιτρέψει στους πυρηνικούς επιθεωρητές του ΔΟΑΕ να επιστρέψουν στη χώρα.
Αντιφατικές δηλώσεις για τους πυρηνικούς επιθεωρητές
Μιλώντας στην Ελβετία το πρωί της Δευτέρας, ο Βανς ρωτήθηκε από δημοσιογράφους πότε θα επιστρέψουν οι πυρηνικοί επιθεωρητές στο Ιράν. Δήλωσε ότι αναμένει η διαδικασία να ξεκινήσει «τουλάχιστον αυτή την εβδομάδα», αλλά οι συνομιλίες με τους επιθεωρητές «θα μπορούσαν να γίνουν ακόμη και σήμερα».
Από την πλευρά του, ο αμερικανός πρόεδρος ανάρτησε επίσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι το Ιράν «θα συμφωνήσει να γίνουν Μεγάλες Επιθεωρήσεις Όπλων».
Σε συνέντευξή του στο ιρανικό κρατικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Irna, ωστόσο, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπακαΐ, δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν έχει αναλάβει «καμία νέα δέσμευση» για τους πυρηνικούς επιθεωρητές. Όπως υποστήριξε, οποιαδήποτε συνεργασία με τους επιθεωρητές του ΟΗΕ θα πραγματοποιηθεί «βάσει των υφιστάμενων διαδικασιών που έχουν καθοριστεί από το Κοινοβούλιο και το Ανώτατο Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας».
Υπενθυμίζεται πως το Ιράν είχε αναστείλει την πρόσβαση του ΔΟΑΕ σε τοποθεσίες που βομβαρδίστηκαν από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του πολέμου των 12 ημερών το περασμένο καλοκαίρι. Τον επόμενο μήνα, η πυρηνική υπηρεσία του ΟΗΕ ανακοίνωσε ότι απέσυρε τους εναπομείναντες επιθεωρητές της από τη χώρα.
Το 2015, το Ιράν και έξι παγκόσμιες δυνάμεις –ΗΠΑ, Κίνα, Γαλλία, Ρωσία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο– είχαν καταλήξει σε συμφωνία που επέτρεπε τις επιθεωρήσεις του ΔΟΑΕ σε πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν. Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ, το 2018, ο ίδιος απέσυρε τις ΗΠΑ από αυτή τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι ήταν μια «κακή συμφωνία».
Ο Βανς δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι Ιρανοί απείλησαν να αποχωρήσουν από τις συνομιλίες την Κυριακή, αφότου ο Τραμπ προειδοποίησε στο Truth Social ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν «να πλήξουν ξανά το Ιράν πολύ σκληρά». Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος ανέφερε ότι είπε στους Ιρανούς διαπραγματευτές πως ο Τραμπ απλώς απαντούσε στις προκλητικές δηλώσεις της ιρανικής πλευράς.
Τη Δευτέρα, ο Τραμπ απηύθυνε νέα προειδοποίηση προς το Ιράν από το Οβάλ Γραφείο. «Εάν το Ιράν δεν τηρήσει τη συμφωνία του ή αν δεν συμπεριφέρεται σωστά, θα κάνω αυτό που πρέπει», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
Η πρώτη «πραγματική δοκιμασία» θα είναι ο Λίβανος
Οι επικεφαλής των Ιρανών διαπραγματευτών αποχώρησαν από τις συνομιλίες τη Δευτέρα, σύμφωνα με τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης. Οι τεχνικές συζητήσεις μεταξύ των μερών ολοκληρώθηκαν και πρόκειται να συγκροτηθούν ομάδες διαπραγμάτευσης που θα καλύπτουν τομείς όπως τα πυρηνικά ζητήματα, οι κυρώσεις και η ανοικοδόμηση, μετέδωσαν την Τρίτη τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Η κοινή δήλωση των μεσολαβητών από το Κατάρ και το Πακιστάν ανέφερε ότι έχει δημιουργηθεί μια «γραμμή επικοινωνίας» για την «αποφυγή περιστατικών και παρανοήσεων, με σκοπό την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ».
Και οι δύο πλευρές συμφώνησαν επίσης στη δημιουργία ενός μηχανισμού πρόληψης μεταξύ ΗΠΑ, Ιράν και Λιβάνου, προκειμένου να τερματιστούν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο, σύμφωνα με την ανακοίνωσή τους.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Σεγιέντ Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι η πρώτη «πραγματική δοκιμασία» θα είναι ο Λίβανος. Οι μάχες μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ στον Λίβανο έχουν υποχωρήσει από το βράδυ του Σαββάτου και η εύθραυστη κατάπαυση του πυρός φαίνεται να τηρείται.
Πηγή: BBC
