Η επιχείρηση αποτελεί εν μέρει απάντηση στον Τραμπ, ο οποίος έχει επικρίνει συμμάχους επειδή δεν συμμετείχαν στον πόλεμο και έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η επαναλειτουργία των Στενών δεν είναι δουλειά της Αμερικής.
Μακρόν και Στάρμερ συγκεντρώνουν σήμερα δεκάδες χώρες – αλλά όχι τις Ηνωμένες Πολιτείες – στο Παρίσι, προκειμένου να συνδιαμορφώσουν ένα ευρωπαϊκό σχέδιο για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Η συνάντηση στο Παρίσι αποτελεί μέρος των προσπαθειών χωρών που έχουν τεθεί στο περιθώριο να περιορίσουν τις επιπτώσεις μιας σύγκρουσης που δεν ξεκίνησαν και στην οποία δεν συμμετείχαν, αλλά η οποία έχει προκαλέσει σοβαρούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία.
Μετά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, το Ιράν έκλεισε ουσιαστικά το στενό πέρασμα από το οποίο συνήθως διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν συμμετέχουν στον σχεδιασμό της πρωτοβουλίας που έχει ονομαστεί «Πρωτοβουλία Ελεύθερης Ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ». Σε ανάρτησή του στο X πριν από τη διάσκεψη της Παρασκευής, ο πρόεδρος της Γαλλίας δήλωσε ότι η αποστολή για την παροχή ασφάλειας στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών θα είναι «αυστηρά αμυντική», θα περιορίζεται σε μη εμπόλεμες χώρες και θα αναπτυχθεί «όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες ασφαλείας».
Ο Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ έχουν ηγηθεί διεθνών προσπαθειών για την αύξηση της διπλωματικής και οικονομικής πίεσης προς το Ιράν, το οποίο ο Στάρμερ κατηγόρησε ότι «κρατά την παγκόσμια οικονομία όμηρο». Η απόφαση του Αμερικανού προέδρου για ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν αύξησε ακόμη περισσότερο τους οικονομικούς κινδύνους.
«Η άνευ όρων και άμεση επαναλειτουργία των Στενών αποτελεί παγκόσμια ευθύνη και πρέπει να δράσουμε ώστε η παγκόσμια ενέργεια και το εμπόριο να ρέουν ξανά ελεύθερα», δήλωσε ο Στάρμερ πριν από τη συνάντηση.
Ποιος θα μπορούσε να είναι ο ρόλος της αποστολής
Η Γαλλία και η Βρετανία έχουν επίσης ηγηθεί συναντήσεων στρατιωτικού σχεδιασμού, σε μια επανάληψη της «συμμαχίας των προθύμων» που είχε συγκροτηθεί για την παροχή ασφάλειας στην Ουκρανία σε περίπτωση κατάπαυσης του πυρός στον πόλεμο εκεί.
Ο Γάλλος στρατιωτικός εκπρόσωπος, συνταγματάρχης Γκιγιόμ Βερνέ, δήλωσε την Πέμπτη ότι η αποστολή βρίσκεται ακόμη «υπό διαμόρφωση».
Το γραφείο του Μακρόν ανέφερε ότι οι συμμετέχοντες θα συνεισφέρουν «ο καθένας σύμφωνα με τις δυνατότητές του», τονίζοντας ότι οι επιλογές για τη διασφάλιση ασφαλούς διέλευσης από τα Στενά θα εξαρτηθούν από την κατάσταση ασφαλείας μετά από μια διαρκή κατάπαυση του πυρός.
«Αυτό που έχει σημασία είναι οι διαχειριστές πλοίων να διαθέτουν όλα τα μέσα ώστε να είναι βέβαιοι ότι τα σκάφη τους δεν θα πληγούν εάν περάσουν από τα Στενά. Αυτό μπορεί να απαιτεί υπηρεσίες πληροφοριών, δυνατότητες αποναρκοθέτησης, στρατιωτικές συνοδείες, διαδικασίες επικοινωνίας με τα παράκτια κράτη κ.λπ.», δήλωσε αξιωματούχος, υπό τον όρο της ανωνυμίας σύμφωνα με τη συνήθη πρακτική της γαλλικής προεδρίας.
Ο Σιντάρθ Κάουσαλ, ερευνητής ναυτικής ισχύος στο think tank Royal United Services Institute, δήλωσε ότι η αποναρκοθέτηση και η δημιουργία συστήματος προειδοποίησης για θαλάσσιες απειλές είναι πιθανότεροι ρόλοι για τη συμμαχία από τη συνοδεία εμπορικών δεξαμενόπλοιων από πολεμικά πλοία μέσα από τα Στενά.
«Χρειάζονται τεράστιοι αριθμοί πλοίων για κάτι τέτοιο, τους οποίους δεν διαθέτει κανείς», είπε.
Η ειδικός για το Ιράν Έλι Γκερανμαγιέχ, αναπληρώτρια επικεφαλής του προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο European Council on Foreign Relations, δήλωσε ότι η αποναρκοθέτηση είναι ένας τομέας όπου ευρωπαϊκές χώρες και εταίροι τους θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο.
«Θα ήταν καταλληλότεροι από τις Ηνωμένες Πολιτείες, επειδή όταν εμπλέκεται ο αμερικανικός στρατός και παραμένει κοντά στις ιρανικές ακτές, δημιουργείται πιθανό πεδίο λανθασμένων υπολογισμών μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ και επαναφοράς στρατιωτικής έντασης», είπε.
Δεκάδες χώρες στις συνομιλίες
Η Βρετανία έχει εξετάσει τη χρήση drones εντοπισμού ναρκών, τα οποία θα αναπτυχθούν από το πλοίο RFA Lyme Bay, για αποστολή στα Στενά του Ορμούζ.
Το Βασιλικό Ναυτικό έχει μέχρι σήμερα αναπτύξει μόνο ένα μεγάλο πολεμικό πλοίο, το αντιτορπιλικό HMS Dragon, στην ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Γαλλία, που διαθέτει τον ισχυρότερο στρατό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έχει στείλει στην περιοχή το πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο της, μαζί με ένα ελικοπτεροφόρο και αρκετές φρεγάτες.
Περισσότερες από 40 χώρες έχουν συμμετάσχει τις τελευταίες εβδομάδες σε διπλωματικές ή στρατιωτικές συναντήσεις υπό την ηγεσία της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, αν και λιγότερες αναμένεται να δεσμεύσουν στρατιωτικούς πόρους.
Το γραφείο του Μακρόν ανέφερε ότι περίπου 30 χώρες θα συμμετάσχουν στις συνομιλίες της Παρασκευής, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων από τη Μέση Ανατολή και την Ασία. Ο κατάλογος δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι αναμένεται να παραστούν αυτοπροσώπως, ενώ άλλοι θα συμμετάσχουν μέσω βιντεοσύνδεσης.
Η επιχείρηση αποτελεί εν μέρει απάντηση στον Τραμπ, ο οποίος έχει επικρίνει συμμάχους επειδή δεν συμμετείχαν στον πόλεμο και έχει δηλώσει ότι η επαναλειτουργία των Στενών δεν είναι δουλειά της Αμερικής. Ο πρόεδρος έχει χαρακτηρίσει συμμάχους «δειλούς», έχει πει ότι το ΝΑΤΟ «δεν ήταν εκεί όταν το χρειαζόμασταν» και δήλωσε προς τη Βρετανία: «Δεν έχετε καν ναυτικό».
«Φαντάζομαι ότι πολλά ευρωπαϊκά κράτη – και πιθανώς ο Καναδάς – θα θελήσουν να αποδείξουν ότι μπορούν να παρέχουν ασφάλεια με τρόπο διαφορετικό, αν όχι πλήρως ανεξάρτητο, από τις Ηνωμένες Πολιτείες, δείχνοντας επίσης ικανότητα αυτόνομης δράσης», δήλωσε ο Κάουσαλ.
«Το πόσα κράτη διαθέτουν πραγματικά ικανότητα να συμβάλουν σε αυτό παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα».
Πηγή: Associated Press
