Του Βασίλη Τσίρκα
Η δημοκρατία χρειάζεται διαφάνεια, δικαιοσύνη και λογοδοσία. Κυρίως, όμως, χρειάζεται να ξαναδώσουμε δύναμη στην εντιμότητα. Υπάρχει μια Ελλάδα που καθημερινά προσπαθεί. Που εργάζεται, παράγει, δημιουργεί, πληρώνει τους φόρους της, μεγαλώνει παιδιά, στηρίζει την οικογένεια και παλεύει να κρατήσει ζωντανή την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο. Είναι η Ελλάδα της εργασίας, της δημιουργίας, της
αξιοπρέπειας. Είναι η μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία που δεν ζητά προνόμια. Ζητά να σχύουν οι ίδιοι κανόνες για όλους.
Υπάρχει, όμως, και μια άλλη πραγματικότητα. Εκεί όπου οι γνωριμίες μετρούν περισσότερο από την αξία, η πρόσβαση στην εξουσία γίνεται προνομιακό διαβατήριο, οι δημόσιοι πόροι αντιμετωπίζονται ως λάφυρο και η αδιαφάνεια δημιουργεί χώρο για εξαρτήσεις και συναλλαγές. Εκεί όπου ο πολίτης αισθάνεται ότι δεν έχει τις ίδιες ευκαιρίες, ότι οι κανόνες δεν εφαρμόζονται ισότιμα και ότι η λογοδοσία σταματά πριν φτάσει στους πραγματικά ισχυρούς.
Αυτή η αντίφαση δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα ηθικής. Είναι ένα βαθύ πολιτικό, οικονομικό και δημοκρατικό πρόβλημα. Γιατί η διαφθορά σήμερα γίνεται τρόπος λειτουργίας της εξουσίας σε όλες τις εκφάνσεις της και μετατρέπεται σε μηχανισμό αναδιανομής πλούτου και ευκαιριών. Ευνοεί τους λίγους, επιβαρύνει τους πολλούς και υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
Κάθε ευρώ δημόσιου χρήματος που χάνεται μέσα από αδιαφανείς διαδικασίες, υπερκοστολογήσεις, απευθείας αναθέσεις και πελατειακές πρακτικές είναι ένα ευρώ που λείπει από το δημόσιο σχολείο, το νοσοκομείο, την κοινωνική προστασία, τις υποδομές και την ανάπτυξη. Κάθε θέση που καταλαμβάνεται με κριτήριο την πολιτική εύνοια και όχι την αξιοκρατία είναι μια ευκαιρία που αφαιρείται από έναν νέο άνθρωπο. Κάθε σκάνδαλο που μένει χωρίς ουσιαστική διερεύνηση ενισχύει την πεποίθηση ότι στην Ελλάδα δεν είμαστε όλοι ίσοι απέναντι στον νόμο.
Το πιο επικίνδυνο, ωστόσο, είναι να συνηθίσουμε. Να θεωρήσουμε ότι έτσι λειτουργεί το σύστημα, ότι η αδιαφάνεια είναι αναπόφευκτη. Όταν η κοινωνία αρχίζει να αποδέχεται τη διαφθορά ως κανονικότητα, τότε η κρίση δεν αφορά μόνο τους θεσμούς. Αφορά τον ίδιο τον αξιακό πυρήνα της δημοκρατίας. Χρειάζεται μια βαθιά αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ασκείται και ελέγχεται η εξουσία. Με πλήρη διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις και στις απευθείας αναθέσεις. Με ουσιαστικό έλεγχο στη διαχείριση του δημόσιου χρήματος.
Η Ελλάδα της εντιμότητας δεν είναι μια αφηρημένη ηθική υπόσχεση. Είναι μια συγκεκριμένη πολιτική και κοινωνική επιλογή. Είναι ένα κράτος που σέβεται τον πολίτη, αξιοποιεί δίκαια τους δημόσιους πόρους και δεν επιτρέπει σε κανέναν να βρίσκεται πάνω από τους κανόνες. Είναι μια οικονομία όπου ανταμείβεται η εργασία και η δημιουργία, όχι η πρόσβαση στα κέντρα εξουσίας. Είναι μια κοινωνία όπου η καταγωγή και οι γνωριμίες δεν καθορίζουν το μέλλον των ανθρώπων.
Αυτή η αλλαγή απαιτεί πολιτική βούληση, θεσμικές εγγυήσεις και ένα νέο ήθος δημόσιας λειτουργίας. Απαιτεί, επίσης, μια πλατιά κοινωνική συμμαχία ανθρώπων που αρνούνται να συμβιβαστούν με την αδικία και την απαξίωση. Το πραγματικό στοίχημα είναι να ξανακερδίσουμε την εμπιστοσύνη. Να αποκαταστήσουμε την πεποίθηση ότι η πολιτική μπορεί να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, οι θεσμοί μπορούν να λειτουργούν ανεξάρτητα και η συλλογική προσπάθεια έχει νόημα.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να συμβιβαστεί με τη διαφθορά και να αποδεχτεί ότι η αδικία είναι η φυσική τάξη των πραγμάτων. Η Ελλάδα της εντιμότητας μπορεί να γίνει πραγματικότητα. Σε αυτή την προσπάθεια, ο Αλέξης Τσίπρας αποτελεί εγγύηση για μια διαφορετική αντίληψη διακυβέρνησης. Γιατί έχει αποδείξει ότι γνωρίζει τι σημαίνει να αναλαμβάνεις ευθύνες σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Ανέλαβε την ευθύνη για την ανόρθωση της χώρας, την ανάκτηση της αξιοπιστίας της, την έξοδό της από τα μνημόνια και τη ρύθμιση του δημόσιου χρέους.
Κυβέρνησε με εντιμότητα και κατάφερε να βγει η χώρα από την επιτροπεία, να ανακτήσει βαθμούς οικονομικής και πολιτικής αυτονομίας και να μπορέσει ξανά να σταθεί στα πόδια της. Γιατί η εντιμότητα δεν είναι αδυναμία στην πολιτική. Είναι η μεγαλύτερη δύναμη μιας δημοκρατικής κοινωνίας. Και το μέλλον μιας χώρας δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στην ατιμωρησία, αλλά πάνω στη δικαιοσύνη, την αξιοκρατία και την εμπιστοσύνη.
*Ο Βασίλης Τσίρκας είναι δικηγόρος, πρώην βουλευτής Άρτας, μέλος ΕΛ.Α.Σ.