Τα κόμματα της ισραηλινής αντιπολίτευσης έχουν μια πρώτη ευκαιρία να πάρουν στα χέρια τους τα κλειδιά της εξουσίας, την ώρα που αγωνίζονται να συγκροτήσουν μια βιώσιμη κυβέρνηση.
Η νέα Κνεσέτ του Ισραήλ ορκίζεται αύριο Τρίτη, έχοντας ως άμεση προτεραιότητα την αντικατάσταση του προέδρου του σώματος – ενός ρόλου με τεράστια επιρροή, καθώς καθορίζει τόσο την κοινοβουλευτική ατζέντα όσο και τη σύνθεση των επιτροπών. Σήμερα τη θέση κατέχει ο Αμίρ Οχάνα, εκ των στενότερων συνεργατών του Νετανιάχου.
Η αντιπολίτευση προορίζει για τη θέση του τον Ματάν Καχάνα από το κόμμα Yashar του Γκάντι Άιζενκοτ, που έλαβε το Σαββατοκύριακο την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης.
Ο Καχάνα – πρώην υπουργός, πιλότος μαχητικών και στέλεχος των ειδικών δυνάμεων – απολαμβάνει τη ρητή στήριξη και των τεσσάρων εβραϊκών κομμάτων του μετώπου «αλλαγής» του Άιζενκοτ. Τα δύο αραβικά/παλαιστινιακά κόμματα της αντιπολίτευσης θεωρούν επίσης επιβεβλημένη την απομάκρυνση του Οχάνα, οπότε αναμένεται να υπερψηφίσουν την υποψηφιότητα Καχάνα.
Συνολικά, τα κόμματα της αντιπολίτευσης συγκεντρώνουν 67 από τις 120 έδρες της Κνεσέτ – αριθμός που επαρκεί για την εκλογή προέδρου κοινής αποδοχής. Η αντιπολίτευση θα καταθέσει το σχετικό αίτημα το απόγευμα της Τρίτης, με τον Οχάνα να διατηρεί το δικαίωμα να καθυστερήσει την εισαγωγή του θέματος στην ολομέλεια έως και μία εβδομάδα.
Για τη θέση του επικεφαλής της κρίσιμης Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και Άμυνας προτείνεται ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν. Η συγκεκριμένη επιτροπή θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη σύνταξη του νομοσχεδίου για την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων (Χαρεντί) – ζήτημα που αποτέλεσε κεντρικό πυλώνα της προεκλογικής ατζέντας του Yisrael Beiteinu του Λίμπερμαν.
Πρώην αξιωματούχοι ασφαλείας προειδοποιούν για επεισόδια ακροδεξιών
Η διαμάχη για τον έλεγχο του κοινοβουλίου είναι τόσο οξυμένη, που περισσότεροι από 160 πρώην ανώτατοι αξιωματούχοι των σωμάτων ασφαλείας (μεταξύ των οποίων πρώην επικεφαλής του στρατού, των μυστικών υπηρεσιών και της αστυνομίας) προειδοποίησαν το Σαββατοκύριακο για τον κίνδυνο επεισοδίων. Σύμφωνα με την προειδοποίηση, ακροδεξιοί ακτιβιστές σχεδιάζουν να παρεμποδίσουν τη διαδικασία με βίαιες ενέργειες.
«Ομάδες που αντιδρούν στην αντικατάσταση του προέδρου της Κνεσέτ σχεδιάζουν να συγκεντρωθούν στο κοινοβούλιο την ημέρα της ορκωμοσίας, εμποδίζοντας την είσοδο στους βουλευτές και τις οικογένειές τους», ανέφερε το φόρουμ των αποστράτων σε επιστολή προς την ηγεσία των αρχών ασφαλείας, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Ma’ariv. «Μάλιστα, παρακινούν δεκάδες χιλιάδες υποστηρικτές τους να δώσουν το “παρών” για να συνδράμουν στο εγχείρημα».
Το αίτημα για αλλαγή και οι εσωτερικές διαφωνίες
Παρά τις εσωτερικές διαφωνίες που δυσκολεύουν τον σχηματισμό κυβερνητικού συνασπισμού, όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης συγκλίνουν στο ότι ο Νετανιάχου συνιστά απειλή για τη χώρα και επείγονται να αναλάβουν κοινοβουλευτικές πρωτοβουλίες εναντίον του.
Ωστόσο, το εγχείρημα προσκρούει σε σοβαρά εμπόδια: αρκετά εβραϊκά κόμματα του μπλοκ Άιζενκοτ έχουν αποκλείσει κάθε ενδεχόμενο συνεργασίας με τα αραβικά κόμματα – τα οποία κατέχουν πάνω από το ένα τέταρτο των εδρών της αντιπολίτευσης – αρνούμενα ακόμα και τη στήριξη μιας κυβέρνησης μειοψηφίας από αυτά.
Από την πλευρά του, ο Άιζενκοτ δεσμεύεται να συγκροτήσει κυβέρνηση εθνικής ανάγκης, επιστρατεύοντας «δημιουργικούς και μη συμβατικούς πολιτικούς ελιγμούς».
Δίνοντας το στίγμα των υποχωρήσεων που απαιτούνται, ο πρόεδρος του Yashar προειδοποίησε ανοιχτά ότι ορισμένες προεκλογικές δεσμεύσεις θα χρειαστεί να ανακληθούν προκειμένου να επιτευχθεί ο αντικειμενικός στόχος της αλλαγής συσχετισμών: «Κανείς δεν θα μπορέσει να εφαρμόσει στο ακέραιο το πρόγραμμά του. Ο συμβιβασμός είναι αναπόφευκτος και αποτελεί δείγμα ηγεσίας – πρέπει να ξέρεις πότε να αποφασίζεις και να θέτεις προτεραιότητες».
Την ίδια ώρα, σε εξέλιξη βρίσκονται διαδηλώσεις σε ολόκληρο το Ισραήλ, με τους πολίτες να καλούν τα εβραϊκά κόμματα της αντιπολίτευσης να θέσουν ως απόλυτη προτεραιότητα την απομάκρυνση του Νετανιάχου, παραμερίζοντας τις ρατσιστικές αγκυλώσεις και τον αποκλεισμό των αραβικών κομμάτων.
Οι Αράβες του Ισραήλ (που αποτελούν το 20% του πληθυσμού) προσήλθαν στις κάλπες με ποσοστά-ρέκορ, χαρίζοντας στα κόμματά τους 19 έδρες. Χωρίς αυτές τις έδρες, το μέτωπο της αντιπολίτευσης υπολείπεται αριθμητικά από τον λαβωμένο συνασπισμό του Νετανιάχου.
Οι Χαρεντί και ο κορυφαίος «παίκτης» στην πολιτική επιβίωση
Ο Λίμπερμαν, ωστόσο, αναζητά εναλλακτική διεξόδο μέσω προσέγγισης με τα υπερορθόδοξα κόμματα.
Οι Χαρεντί υπήρξαν διαχρονικοί σύμμαχοι του Νετανιάχου, όμως η σχέση τους έχει διαταραχθεί επειδή ο πρωθυπουργός απέτυχε να νομοθετήσει την ευρεία εξαίρεσή τους από τη στρατιωτική θητεία. Παρότι ο Λίμπερμαν οικοδόμησε την καμπάνια του ζητώντας καθολική στράτευση, φαίνεται τώρα διατεθειμένος να συμβιβαστεί στο ζήτημα αυτό, προκειμένου να αποφύγει τη συνεργασία με τους Άραβες βουλευτές.
«Ήρθε το τέλος του κόσμου;» αναρωτιέται σε άρθρο του στην εφημερίδα Yedioth Ahronoth ο δημοσιογράφος Arye Erlich, εξέχουσα προσωπικότητα του χώρου των υπερορθόδοξων. «Είναι δυνατόν ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν… ο σκληρότερος πολέμιος των Χαρεντί στην ισραηλινή πολιτική σκηνή εδώ και δεκαετίες, να εμφανίζεται ξαφνικά πρόθυμος για συμβιβασμούς στο θέμα της στρατολογίας προκειμένου να συγκυβερνήσει μαζί τους;»
Ακόμη πάντως κι αν ο Άιζενκοτ καταλήξει σε συμφωνία για τον σχηματισμό κυβέρνησης, ενδέχεται να καθυστερήσει την ανακοίνωσή της μέχρι να ολοκληρωθεί η αντικατάσταση του προέδρου της Κνεσέτ. Ο Νετανιάχου θεωρείται «κορυφαίος παίκτης» στην πολιτική επιβίωση και στους ελιγμούς της τελευταίας στιγμής, έχοντας διασπάσει στο παρελθόν αντίπαλες συμμαχίες προσελκύοντας αποστάτες.
Καθώς ο απερχόμενος πρόεδρος Οχάνα έχει το δικαίωμα να καθυστερήσει την ορκωμοσία της νέας κυβέρνησης έως και κατά μία εβδομάδα, η αντιπολίτευση αποφεύγει να δώσει στον Νετανιάχου το χρονικό περιθώριο να πλήξει τα ευάλωτα σημεία μιας εύθραυστης συμφωνίας.
Αν ο Άιζενκοτ αποτύχει να σχηματίσει κυβέρνηση, η προεδρική εντολή θα μεταβιβαστεί σε άλλον πολιτικό αρχηγό. Αν ναυαγήσει κι αυτή η προσπάθεια, το Ισραήλ θα οδηγηθεί εκ νέου σε κάλπες, με τον Νετανιάχου και τους ακροδεξιούς εταίρους του να παραμένουν στο τιμόνι ως υπηρεσιακή κυβέρνηση.
Αν και ο Νετανιάχου απευθύνει εκκλήσεις για κυβέρνηση εθνικής ενότητας υπό τον ίδιο, μια παρατεταμένη περίοδος πολιτικής αβεβαιότητας που θα καταλήξει σε νέες εκλογές αποτελεί για εκείνον την πιο ασφαλή διαδρομή διατήρησης της εξουσίας.
Σε περίπτωση πάντως που συγκροτηθεί εναλλακτική κυβέρνηση, η αποσταθεροποίησή της από τον Νετανιάχου θα είναι πολύ πιο δύσκολη, εκτιμά ο Gideon Rahat, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ: «Από τη στιγμή που θα αναλάβουν τη διακυβέρνηση – ακόμα κι αν πρόκειται για κυβέρνηση μειοψηφίας με λειτουργικές δυσκολίες – η άσκηση της εξουσίας θα είναι στα χέρια τους και η ανατροπή τους θα καταστεί εξαιρετικά δύσκολη».
