Πόσο θράσος χρειάζεται να αναφέρεται κανείς σε «ξένους» που «εισβάλουν» στη Γαλλία, τη χώρα που υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες αποικιοκρατικές δυνάμεις, που ευθύνεται για δεκάδες εκατομμύρια θανάτους και την εξαθλίωση του μισού πλανήτη;
Εδώ και εβδομάδες τα μάτια όλου του πλανήτη είναι στραμμένα, για μια ακόμα φορά, στη Γαλλία. Η κοινωνική οργή που συσσωρεύεται σε όλες τις δυτικές κοινωνίες ξεσπά σε πολλές χώρες (Ιταλία, Αλβανία, Ισπανία, Πορτογαλία, Βέλγιο κ.α.), σίγουρα πάντως το επίκεντρο του «σεισμού» είναι η Γαλλία. Η απάντηση των κυβερνήσεων είναι η καταστολή από τη μία και η χονδροκομμένη προπαγάνδα από την άλλη.
Ως «Υποκινητές» στοχοποιούνται οι αριστεροί, οι μουσουλμάνοι, οι μπαχαλάκηδες, ο Πούτιν και πάνω από όλους οι μετανάστες που, υποτίθεται, έχουν «καταλάβει» τη Γαλλία, όπως κραυγάζουν ο Τραμπ, τα φερέφωνα του συστήματος στα Μ.Μ.Ε., οι ακροδεξιοί αλλά και μεγάλο μέρος των «νοικοκύρηδων» του Δυτικού κόσμου. Πέρα από το γεγονός πως όλοι κατανοούν πως τις κινητοποιήσεις πυροδοτούν τα οξυμένα κοινωνικά προβλήματα και όχι … «υποκινητές», υπάρχει και μια παράμετρος ακόμη: Πόσο θράσος χρειάζεται να αναφέρεται κανείς σε «ξένους» που «εισβάλουν» στη Γαλλία, τη χώρα που υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες αποικιοκρατικές δυνάμεις, που ευθύνεται για δεκάδες εκατομμύρια θανάτους και την εξαθλίωση του μισού πλανήτη;
Μια αιματοβαμμένη αυτοκρατορία!
Η Γαλλία από τον 16ο αιώνα ελέγχει εδάφη στην Αμερική, στην Αφρική, στην Ασία και στην Ωκεανία. Πλούτος, πρώτες ύλες, εμπορικά λιμάνια και πολιτική επιρροή με μέσα την ακραία εκμετάλλευση και την κτηνώδη αντιμετώπιση των ιθαγενών, το δουλεμπόριο, τη χρησιμοποίησή τους ως αναλώσιμους στους πολέμους, την καταλήστευση των φυσικών πόρων τους.
Στην Αμερική στην Αϊτή, στον Καναδά, στη Γουαδελούπη και στη Μαρτινίκα. Στην Αφρική στην Αλγερία, την Τυνησία, το Μαρόκο, τη Σενεγάλη, τη Μαδαγασκάρη και σε πολλές χώρες της Δυτικής και Κεντρικής Αφρικής. Στην Ασία στο Βιετνάμ, την Καμπότζη και το Λάος. Επίσης, άσκησε εντολή στη Συρία και στον Λίβανο έως το 1946.
Οι γαλλικές αποικίες δεν απέκτησαν όλες την ανεξαρτησία τους με τον ίδιο τρόπο. Ορισμένες απελευθερώθηκαν ύστερα από μακροχρόνιους πολέμους, ενώ άλλες έγιναν ανεξάρτητες κυρίως μέσω διαπραγματεύσεων και πολιτικών συμφωνιών. Αξίζει να σταθούμε στις σημαντικότερες περιπτώσεις στις οποίες η ανεξαρτησία συνδέθηκε με ένοπλο αγώνα.
Χύθηκε αίμα πολύ…
Η Αϊτή, γνωστή τότε ως γαλλική αποικία του Αγίου Δομίνικου, απέκτησε την ανεξαρτησία της ύστερα από επανάσταση που ξεκίνησε το 1791. Στην εξέγερση συμμετείχαν κυρίως σκλάβοι αφρικανικής καταγωγής. Η σύγκρουση εξελίχθηκε σε πολυμέτωπο πόλεμο, στον οποίο συμμετείχαν γαλλικές, βρετανικές και ισπανικές δυνάμεις, μεταξύ …κατεργαρέων (αποικιοκρατών) αλληλεγγύη!
Χάθηκαν περίπου 345.000 άνθρωποι. Ο μαύρος πληθυσμός υπέστη τεράστιες απώλειες από τις μάχες, τις σφαγές, την πείνα και τις επιδημίες. Υπήρξαν δεκάδες χιλιάδες θάνατοι Ευρωπαίων στρατιωτών, οι ασθένειες, ιδιαίτερα ο κίτρινος πυρετός, ήταν βασική αιτία θανάτου. Το 1804 η Αιτή ανακηρύχθηκε ανεξάρτητο κράτος, μετά την ήττα των γαλλικών δυνάμεων και, ας μην το ξεχνούμε, ήταν το πρώτο κράτος που αναγνώρισε την Ελληνική κυβέρνηση μετά την Επανάσταση του 1821.
Το Βιετνάμ αγωνίστηκε εναντίον της γαλλικής κυριαρχίας με επικεφαλής το κίνημα Βιετ Μινχ, υπό την ηγεσία του Χο Τσι Μινχ. Ο πόλεμος έληξε με τη γαλλική ήττα στην περίφημη μάχη του «Ντιεν Μπιεν Φου» το 1954. Οι Συμφωνίες της Γενεύης οδήγησαν στη λήξη της γαλλικής αποικιακής κυριαρχίας. Ο αγώνας των λαών της Ινδοκίνας ήταν μακροχρόνιος, ο συνολικός αριθμός των νεκρών εκτιμάται σε 400.000. Οι νεκροί άμαχοι ανέρχονταν σε εκατοντάδες χιλιάδες, χωρίς να μπορεί να προσδιοριστεί ακριβώς.
Το 1947 ξέσπασε μεγάλη εξέγερση στη Μαδαγασκάρη που ανεξαρτηττοποιήθηκε τελικάτο 1960. Η Τυνησία γνώρισε ένοπλες συγκρούσεις και έντονη αντίσταση, ιδιαίτερα στις αρχές της δεκαετίας του 1950 και απέκτησε την ανεξαρτησία της το 1956. Το αντιαποικιακό κίνημα Ένωση των Λαών του Καμερούν (UPC) συγκρούστηκε με τις γαλλικές αρχές και αντιμετώπισε σκληρή καταστολή. Η ένοπλη σύγκρουση συνεχίστηκε και το Καμερούν ελευθερώθηκε το 1960, όπως και οι περισσσότερες χώρες της Αφρικής.
Αλγερία, 130 χρόνια εγκλημάτων
Η Αλγερία ήταν αποικία της Γαλλίας για περίπου 130 χρόνια και αποτελεί σίγουρα το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αγώνα κατά της Γαλλικής αποιοκιοκρατίας, που ξεκίνησε το 1954, με πρωταγωνιστή το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (FLN). Ο γαλλικός στρατός αντέδρασε με βασανιστήρια, εκτελέσεις, επιθέσεις εναντίον αμάχων και μαζικούς εκτοπισμούς.
Το κτηνώδες αποικιακό καθεστώς είχε ως αποτέλεσμα στα μέσα του 19ου αιώνα ο πληθυσμός της Αλγερίας να μειωθεί κατά μισό εκατομμύριο (περίπου το 17% του συνολικού πληθυσμού), από τεχνητό λιμό, από σφαγές κι από τις άθλιες εργασιακές συνθήκες. Στη συλλογική μνήμη των Αλγερινών είναι χαραγμένο το όνομα «Ντάχρα».
Το 1845, η Γαλλία προσπαθούσε να εδραιώσει την κυριαρχία της στην Αλγερία. Η φυλή Ουλάντ Ριάχ, στην ορεινή περιοχή Ντάχρα, βρέθηκε στο στόχαστρο γαλλικής στρατιωτικής επιχείρησης και οι άμαχοι κατέφυγαν στις σπηλιές για να προστατευτούν. Στις 18 Ιούνη 1845, ο Γάλλος συνταγματάρχης Αιμάμπλ Πελισιέ διέταξε να ανάψουν μεγάλες φωτιές στην είσοδο των σπηλαίων.
Περίπου 1000 άμαχοι πέθαναν από ασφυξία και άλλοι από τη θερμότητα, η πρακτική αυτή ονομάστηκε «enfumade», δηλαδή εξόντωση με καπνό. Ο στρατάρχης Τομά Ρομπέρ Μπιζό, γενικός κυβερνήτης της Αλγερίας, είχε ενθαρρύνει τη χρήση αυτής της μεθόδου. Η υπόθεση προκάλεσε κατακραυγή στη Γαλλία όταν έγιναν γνωστές οι λεπτομέρειες, αλλά δεν ακολούθησε ανάλογη τιμωρία των ανώτερων αξιωματικών.
Το 1945, την ημέρα της συνθηκολόγησης της Γερμανίας, οι Αλγερινοί (που είχαν πολεμήσει στο πλευρό του Γαλλικού στρατού) συγκεντρώθηκαν στο Σετίφ να πανηγυρίσουν τη νίκη, κι όταν ένας τους σήκωσε τη σημαία της χώρας του. Οι Γάλλοι τον πυροβόλησαν και τον σκότωσαν επί τόπου, ακολούθησαν ταραχές που κόστισαν τη ζωή σε πάνω από 20.000 Αλγερινούς.
Πρωταγωνιστικό ρόλο στην αποικιοκρατική βία στην Αλγερία διαδραμάτισε η οργάνωση OAS (Organisation de l’Armée Secrète — Οργάνωση Μυστικού Στρατού), ακροδεξιά οργάνωση που έδρασε το 1961–1962. Αντιτάχθηκε στην ανεξαρτησία της Αλγερίας με τρομοκρατικές επιθέσεις, δολοφονίες και σαμποτάζ που δεν στόχευαν μόνο το FLN, αλλά και Αλγερινούς αμάχους, Γάλλους που υποστήριζαν τις διαπραγματεύσεις και εκπροσώπους του γαλλικού κράτους. Έκθεση της γαλλικής Γερουσίας αναφέρει πως δολοφόνησε περίπου 2.200 μουσουλμάνους Αλγερινούς άμαχους, 445 Ευρωπαίους αμάχους και 58 Γάλλους στρατιωτικούς.
Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός υπογράφηκε στις 19 Μαρτίου 1962, στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Εβιάν. Η OAS, όμως, συνέχισε τις επιθέσεις, επειδή αρνιόταν την ανεξαρτησία. Η βία κορυφώθηκε την άνοιξη του 1962, στις 15 Μαρτίου δολοφονήθηκαν ο Αλγερινός συγγραφέας και εκπαιδευτικός Μουλούντ Φεραούν (Mouloud Feraoun) και πέντε συνεργάτες του, που εργάζονταν σε εκπαιδευτικά και κοινωνικά προγράμματα. Η οργάνωση σταμάτησε την ένοπλη δράση της τον Ιούνιο του 1962.
Η οικονομική λεηλασία
Παράλληλα με την κατάστολή υπήρχε και η ακραία οικονομική εκμετάλλευση. Η Γαλλία εκμεταλλευόταν πάνω από 8 εκατομμύρια στρέμματα γης, λήστευε κυριολεκτικά τον σίδηρο, τα φωσφορικά άλατα κι άλλα μέταλλα πολύτιμα για τη γαλλική βιομηχανία. Τα μεγάλα κοιτάσματα πετρελαίου της Σαχάρας τους έκαναν ενεργειακά ανεξάρτητους και τους έδωσαν τη δυνατότητα να φτιάξουν πετρελαϊκούς κολοσσούς.
Σήμερα το 10% των ενεργειακών αναγκών της Γαλλίας καλύπτεται μόνο από το φυσικό αέριο της Αλγερίας. Πάνω από 500 γαλλικοί κολοσσοί δραστηριοποιούνται στην Αλγερία των 50 εκατομμυρίων. Οι γαλλικές τράπεζες κατέχουν ηγετικό μερίδιο στις ιδιωτικές Αλγερινές τράπεζες ενώ πάνω από 5 δισεκατομμύρια τον χρόνο εισρέουν στη Γαλλία από τις αναγκαστικές εξαγωγές στην Αλγερία.
Η σφαγή των Αλγερινών το 1961 στο Παρίσι
Ας ξεκινήσουμε να συνδέουμε τα όσα έκαναν οι Γάλλοι στις αποικίες με το σήμερα. Στις διαδηλώσεις αυτών των ημερών, μεγάλο μέρος των διαδηλωτών, Γάλλων και μεταναστών όλων των γενιών, φωνάζουν το σύνθημα «Είμαστε οι απόγονοι των Αλγερινών που δεν καταφέρατε να πνίξετε στις 17 Οκτώβρη 1961». Αναφέρονται στη σφαγή των Αλγερινών στο Παρίσι, στις 17 Οκτώβρη 1961, σε μία από τις σοβαρότερες περιπτώσεις κρατικών δολοφονιών στη σύγχρονη γαλλική ιστορία.
Στις 5 Οκτώβρη 1961 ο αρχηγός της αστυνομίας του Παρισιού Μορίς Παπόν επέβαλε απαγόρευση κυκλοφορίας που αφορούσε ειδικά τους Αλγερινούς και εφαρμόστηκε μέσα σε κλίμα αστυνομικής επιτήρησης και διακρίσεων. Η ομοσπονδία του FLN στη Γαλλία κάλεσε τους Αλγερινούς να συμμετάσχουν σε διαδήλωση το βράδυ της 17ης Οκτώβρη. Χιλιάδες Αλγερινοί διαδήλωσαν ειρηνικά στο Παρίσι. Η αστυνομία κατέστειλε τη διαδήλωση με ακραία βία, πραγματοποιώντας μαζικές συλλήψεις, ξυλοδαρμούς και θανατηφόρες επιθέσεις. Ορισμένοι διαδηλωτές βρέθηκαν νεκροί στον Σηκουάνα. Οι ιστορικές έρευνες καταγράφουν περισσότερες από 14.000 συλλήψεις. Σε επίσημη ανακοίνωση της γαλλικής προεδρίας το 2021 γίνεται λόγος για «αρκετές δεκάδες νεκρούς» και σε σώματα που ρίχτηκαν στον Σηκουάνα, όλα τα στοιχεία συνηγορούν πως δολοφονήθηκαν πάνω από 200 Αλγερινοί.
Ο Μορίς Παπόν είχε υπηρετήσει σε ανώτερες θέσεις του καθεστώτος του Βισύ κατά τη γερμανική κατοχή της Γαλλίας. Αργότερα καταδικάστηκε για συνέργεια σε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας σχετικά με την απέλαση Εβραίων. Για τη σφαγή του 1961 …δεν δικάστηκε! Η σφαγή αποσιωπήθηκε και μόλις το 2012 ο πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ αναγνώρισε δημόσια την αιματηρή καταστολή.
Πόσοι «μετανάστες» ζουν στη Γαλλία… και πώς;
Με βάση στοιχεία του γαλλικού INSEE για το 2024, το 11,2% του πληθυσμού της Γαλλίας είναι μετανάστες, δηλαδή περίπου 7,6 εκατομμύρια που γεννήθηκαν στο εξωτερικό με ξένη υπηκοότητα. Από πρώην γαλλικές αποικίες προέρχεται το 48%, δηλαδή 3,7 εκατομμύρια.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι μετανάστες που γεννήθηκαν στην Αφρική αντιμετωπίζουν, κατά μέσο όρο, μεγαλύτερη οικονομική δυσκολία από τον πληθυσμό που δεν έχει μεταναστευτικό υπόβαθρο. Αυτό φαίνεται στα εισοδήματα, στη φτώχεια και στην πρόσβαση στην εργασία. Οι γεννημένοι στην Αφρική έχουν μέσο εισόδημα 18.990 € ενώ για τον γενικό πληθυσμό είναι 27.170 €. Οι προερχόμενοι από την Αφρική που ζουν κάτω από το όριο φτώχειας φτάνουν το 35.9% ενώ ο πληθυσμός χωρίς μεταναστευτικό υπόβαθρο στο 12.7%.
Η οικονομική κατάσταση της δεύτερης γενιάς μεταναστών είναι διαφορετική από εκείνη των ανθρώπων που μετανάστευσαν οι ίδιοι. Το μέσο εισόδημα απογόνων μεταναστών ήταν 23.150 ευρώ, έναντι 26.300 ευρώ για τον πληθυσμό χωρίς άμεσο μεταναστευτικό υπόβαθρο. Τέλος τα στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών για το 2024 για την ανεργία καταγράφουν ως ανέργους το 69,8% των προερχόμενων από την Αφρική, το 58,1% στο σύνολο των μεταναστών και μόλις το 9,1% των Γάλλων μη μεταναστών.
Τέλος, στο περίφημο θέμα της «εγκληματικότητας»: Το Υπουργείο Εσωτερικών δημοσίευσε τον Νοέμβριο του 2025 έκθεση σύμφωνα με την οποία οι αλλοδαποί αντιστοιχούσαν περίπου στο 8% των κατοίκων της Γαλλίας αλλά τα ποσοστά μελών αυτής της κοινωνικής ομάδας που ερευνήθηκαν ως ύποπτα αδικημάτων είναι πολλαπλάσια: Για τις ανθρωποκτονίες το ποσοστό ανήρθε στο 18%, στις σωματικές επιθέσεις στο 20%, στις ληστείες το 38%, κλοπές στα Μ.Μ.Ε. το 80%!
Λεπτομέρεια: μετά από χρονοβόρες διαδικασίες η πλειοψηφία τους αποδείχθηκαν αθώοι!
Τα κροκοδείλια δάκρυα για τις βιτρίνες πολυτελείας…
Είναι πια έθιμο, κάθε φορά που μια κοινωνία εξεγείρεται, οι υπεύθυνοι της κοινωνικής κρίσης να μοιρολογούν για τα «επεισόδια». Πολύ συχνά φυσικά τα προκαλούν οι ίδιοι, όλοι έχουμε δει τις εικόνες με τους κουκουλοφόρους που μετά την «επαναστατική βία» συναγελάζονται αδερφικά με τις αστυνομικές δυνάμεις. Ο στόχος είναι προφανής, να φοβηθούν οι «νοικοκύρηδες» τους «κακομοίρηδες», για να χρησιμοποιήσουμε τους νέους πολιτικούς όρους που λάνσαραν οι βουλευτές της Ν.Δ.
Μια εξαιρετική απάντηση σε αυτην την τρομο – εκστρατεία έδωσε η Τιζίρι Ντιν, σύζυγος του διεθνή Γάλλου ποδοσφαιριστή Λίκα Ντιν. Οι δύο νέοι είναι Γάλλοι, αλλά έχουν διαφορετική καταγωγή. Η Τιζίρι Ντιν είναι Γαλλίδα, αλγερινής καταγωγής. Έχει αναφέρει δημόσια ότι έχει αλγερινές ρίζες, ενώ η οικογένειά της έχει και αμαζιγική (βερβερική) καταγωγή. Ο Λικά Ντιν είναι Γάλλος, γεννημένος στη Μεώ.
Γράφει η Τιζίρι Ντιν, απευθυνόμενη στους Γάλλους που θρηνούν τις σπασμένες βιτρίνες:
«Μην ξεχνάτε ότι η 14η Ιουλίου 1789, μια ημερομηνία που σας αρέσει τόσο πολύ να γιορτάζετε στη Γαλλία, σημαδεύτηκε από ταραχές, πυρκαγιές, καταστροφές, λεηλασίες και πολλούς νεκρούς… Όπως και ο Μάης του ’68, με τις μαζικές διαδηλώσεις, τη γενική απεργία, τα οδοφράγματα, τα αυτοκίνητα που πυρπολήθηκαν, τις πέτρες που ξηλώθηκαν από τους δρόμους και τις συγκρούσεις με τις δυνάμεις της τάξης… Και πριν από αυτά, οι Τρεις Ένδοξες Ημέρες του 1830, η Επανάσταση του Φεβρουαρίου του 1848 και πολλά άλλα μεγάλα κοινωνικά κινήματα συνέβαλαν στη διαμόρφωση της σημερινής Γαλλίας, των δικαιωμάτων σας και των κοινωνικών κατακτήσεών σας.
Σταματήστε να παριστάνετε τους σοκαρισμένους επειδή λεηλατήθηκε μια πολυτελής βιτρίνα ή κάηκε μια στάση λεωφορείου, όταν υπάρχουν πολύ βαθύτερα προβλήματα που πλήττουν την κοινωνία μας. Αγανακτήστε για την έλλειψη πόρων και προσωπικού στα σχολεία, στα γυμνάσια, στα λύκεια και στα νοσοκομεία. Αγανακτήστε για τους παιδόφιλους που βρίσκονται ακόμη και μέσα στα σχολεία και στις εξωσχολικές δομές όπου βρίσκονται τα παιδιά σας. Αγανακτήστε για την αστυνομική βία και για τον κύριο Νυνιές, υπουργό Εσωτερικών, ο οποίος την ενθαρρύνει. Αγανακτήστε για όλες αυτές τις ανισότητες και τον απροκάλυπτο ρατσισμό.
Μην ξεχνάτε ότι κάθε εποχή έχει τις επαναστάσεις της, τους αγώνες της και τα αιτήματά της. Αυτό που ενοχλεί σήμερα, ίσως είναι αυτό που θα γιορτάζουμε αύριο. Γιατί οι μεγάλες ιστορικές κατακτήσεις γεννήθηκαν συχνά από ανθρώπους που τόλμησαν να αμφισβητήσουν την κατεστημένη τάξη πραγμάτων.»
Αλλάξτε απλώς τα ονόματα και τις χρονολογίες, αντικαταστήστε με αντίστοιχα ονόματα και χρονολογίες κάθε χώρας, και της δικής μας! Θυμηθείτε τί έλεγαν, την ίδια περίοδο, οι «επίσημες φωνές» το 1821,το 1942, το 1973, το 2008… Τώρα , οι απόγονοί τους στις επετείους καταθέτουν στεφάνια! Δεν ξέρουμε ποιος τη διατύπωσε πρώτος, ξέρουμε όμως την αλήθεια της φράσης «Η εξουσία πάντα θα στήνει μνημεία στις εξεγέρσεις του χθες και πολυβόλα στις εξεγέρσεις του μέλλοντος»…
(Ο Σπύρος Αλεξίου είναι ιστορικός και συγγραφέας)
