Το πλεόνασμα της ΕΕ διαμορφώνεται κοντά στο 3% του ΑΕΠ, αντανακλώντας κυρίως τη διαρθρωτικά χαμηλή επενδυτική δραστηριότητα και την υψηλή αποταμίευση.
Στο επίκεντρο της διεθνούς οικονομικής συζήτησης επανέρχονται οι εξωτερικές ανισορροπίες, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να καταγράφει σταθερά υψηλό πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο εκτιμάται ότι θα διατηρηθεί και τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του think tan Bruegel, το πλεόνασμα της ΕΕ διαμορφώνεται κοντά στο 3% του ΑΕΠ, αντανακλώντας κυρίως τη διαρθρωτικά χαμηλή επενδυτική δραστηριότητα και την υψηλή αποταμίευση.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια σημαντική μετατόπιση σε σχέση με τις αρχές της δεκαετίας του 2000, όταν το ισοζύγιο της ΕΕ ήταν περίπου ισορροπημένο. Η μετάβαση σε σταθερό πλεόνασμα συνδέεται με τη μείωση των ελλειμμάτων στις χώρες της νότιας και ανατολικής Ευρώπης μετά την κρίση, εξέλιξη που δεν αντισταθμίστηκε από αντίστοιχη μείωση των πλεονασμάτων σε άλλες οικονομίες της Ένωσης.
Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε η πτώση των επενδύσεων, ιδιαίτερα μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, όταν η επενδυτική δραστηριότητα κατέρρευσε και δεν ανέκαμψε πλήρως τα επόμενα χρόνια. Την ίδια στιγμή, τα επίπεδα αποταμίευσης παρέμειναν υψηλά, ενισχύοντας τη διαφορά μεταξύ αποταμίευσης και επενδύσεων, η οποία μεταφράζεται σε πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών.
Σημαντική είναι και η συμβολή συγκεκριμένων οικονομιών, όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και οι σκανδιναβικές χώρες, οι οποίες διατηρούν επίμονα υψηλά πλεονάσματα. Σε πολλές περιπτώσεις, τα πλεονάσματα αυτά συνδέονται με υψηλή αποταμίευση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, αλλά και με διαρθρωτικά εμπόδια που περιορίζουν τις επενδύσεις.
Παρά τη συμβολή της ΕΕ στις παγκόσμιες ανισορροπίες, οι αναλυτές εκτιμούν ότι το ευρωπαϊκό πλεόνασμα δεν συνιστά άμεση απειλή για τη διεθνή χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Ωστόσο, θεωρείται ένδειξη εσωτερικών αδυναμιών, καθώς υποδηλώνει ότι η ευρωπαϊκή οικονομία επενδύει και καταναλώνει λιγότερο από ό,τι θα μπορούσε, περιορίζοντας τις αναπτυξιακές της προοπτικές.
Οι προβλέψεις διεθνών οργανισμών συγκλίνουν στο ότι το πλεόνασμα της ΕΕ θα παραμείνει σε παρόμοια επίπεδα την επόμενη δεκαετία, με μικρές μόνο αποκλίσεις. Παράγοντες όπως η δημοσιονομική πολιτική, οι δημογραφικές εξελίξεις και η παγκόσμια οικονομική συγκυρία αναμένεται να επηρεάσουν την πορεία του, χωρίς όμως να αλλάξουν ριζικά την εικόνα.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι αναλυτές του Bruegel επισημαίνουν την ανάγκη ενίσχυσης των επενδύσεων, τόσο δημόσιων όσο και ιδιωτικών, μέσω μεταρρυθμίσεων που θα βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και θα ενισχύσουν τη λειτουργία των κεφαλαιαγορών. Η ενίσχυση της επενδυτικής δραστηριότητας θεωρείται κρίσιμη όχι μόνο για τη μείωση του πλεονάσματος, αλλά και για τη στήριξη της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας.
